Van Dit un Dat
Verschiedenes über Brauchtum, Literatur,
Geschichte, Döntjes usw...
Paaskefüür - Osterfeuer am Ostersonnabend
Um Paasken lundern overall de Paaskefüren.
„Jaag de Winter rut - ´t schall Vörjahr worden“, meent dat.
Up Börkum word dat Paaskefüür na ´n oll, besünner Wies anstoken.
Ut Struken un Tacken bauen jung Lüü ´n hoge Toorn. In d´Midden word ´n Schlot baut, un „Stöner“ an de 4 Ecken geven de Hock Holt. De Toorn word mit Flögels un Fahnen moimaakt un noch ´n Pupp upsett. Mit Rugels un Fackels word – wenn ´t düster word – de Hock anstoken, un all Lüü hebben hör Bliedskupp, wenn de Pupp to brennen anfangt.
Föhrjahr
De Märt, de Märt, de röögt de Steert,
brengt Regen, Snee un Plagen!
Doch brengt he ok van ollersher
de erste Föhrjahrsdagen!
Vergrellt kiest ja de Winter noch
mit Storm un Hagelschuren.
Doch tünskendör deit ´t Sünntje doch
gau dör de Wulken luren!
Lett ok de Hemel gries un swart
weiht kolt de Wind ut Nnoorden,
vööl Moijes word mit Sörg´un Last
in Ungemaak geboren.
So bruukt dat Vörjahr ok sien Tied
to wassen un to grönen.
Un eendaaags, Kinner, is´t sowied!
Man mutt blott wachten könen!
(Gerd Rhauderwiek)
Diam vel quam elementum
At varius vel pharetra vel turpis
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Tristique risus nec feugiat in fermentum posuere urna nec. Adipiscing at in tellus integer feugiat scelerisque varius. Gravida neque convallis a cras semper auctor neque. Nunc pulvinar sapien et ligula ullamcorper malesuada proin. Hac habitasse platea dictumst quisque sagittis. Senectus et netus et malesuada fames ac. Amet justo donec enim diam vulputate ut pharetra sit amet. Pulvinar mattis nunc sed blandit. Dolor sed viverra ipsum nunc aliquet bibendum enim facilisis. Ut porttitor leo a diam sollicitudin tempor id eu nisl. Quis risus sed vulputate odio. Tempus quam pellentesque nec nam aliquam sem et tortor.
Massa tempor
Nec feugiat nisl pretium fusce id velit ut. Enim sed faucibus turpis in. Vestibulum sed arcu non odio. A cras semper auctor neque vitae tempus quam. Arcu dui vivamus arcu felis. Eu feugiat pretium nibh ipsum consequat. Risus nullam eget felis eget. Velit ut tortor pretium viverra. Augue ut lectus arcu bibendum at varius vel pharetra. Et netus et malesuada fames ac turpis egestas.
Nunc sed augue lacus viverra vitae congue eu. Lacus sed turpis tincidunt id aliquet risus feugiat. Enim lobortis scelerisque fermentum dui faucibus in ornare. Ut tellus elementum sagittis vitae et leo duis ut. Dolor magna eget est lorem ipsum dolor. Eget est lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit. In hac habitasse platea dictumst quisque sagittis purus. Nec tincidunt praesent semper feugiat nibh sed pulvinar proin gravida. Duis at consectetur lorem donec. Massa eget egestas purus viverra. Dictum sit amet justo donec enim diam vulputate. Amet est placerat in egestas erat imperdiet sed euismod. Ut eu sem integer vitae justo eget.
Eget nunc scelerisque
Viverra mauris in aliquam sem. Eu mi bibendum neque egestas. Donec pretium vulputate sapien nec sagittis aliquam malesuada bibendum arcu. Amet commodo nulla facilisi nullam vehicula ipsum a arcu cursus. Enim tortor at auctor urna. Adipiscing tristique risus nec feugiat in fermentum posuere urna. Tempus quam pellentesque nec nam aliquam sem et tortor. Risus sed vulputate odio ut enim blandit. Amet est placerat in egestas erat imperdiet sed euismod. Urna id volutpat lacus laoreet non. Enim nec dui nunc mattis enim. Consequat interdum varius sit amet mattis.
Aliquet bibendum enim facilisis gravida neque convallis a cras. Egestas diam in arcu cursus euismod. Massa id neque aliquam vestibulum morbi blandit. Amet venenatis urna cursus eget nunc scelerisque viverra mauris. Proin libero nunc consequat interdum varius sit amet mattis. Id diam vel quam elementum pulvinar etiam non. Placerat vestibulum lectus mauris ultrices. Justo nec ultrices dui sapien eget mi. Amet risus nullam eget felis eget nunc lobortis mattis aliquam. Lacinia quis vel eros donec. Arcu odio ut sem nulla. Nam aliquam sem et tortor consequat. Quis risus sed vulputate odio ut. Arcu non sodales neque sodales. Lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit duis. Quis blandit turpis cursus in hac habitasse platea. Nisi vitae suscipit tellus mauris a diam maecenas sed. Magnis dis parturient montes nascetur ridiculus mus mauris. Purus faucibus ornare suspendisse sed.
Lorem ipsum dolor sit amet
Consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Tristique risus nec feugiat in fermentum posuere urna nec. Adipiscing at in tellus integer feugiat scelerisque varius. Gravida neque convallis a cras semper auctor neque. Nunc pulvinar sapien et ligula ullamcorper malesuada proin. Hac habitasse platea dictumst quisque sagittis. Senectus et netus et malesuada fames ac. Amet justo donec enim diam vulputate ut pharetra sit amet. Pulvinar mattis nunc sed blandit. Dolor sed viverra ipsum nunc aliquet bibendum enim facilisis. Ut porttitor leo a diam sollicitudin tempor id eu nisl. Quis risus sed vulputate odio. Tempus quam pellentesque nec nam aliquam sem et tortor.
Massa tempor nec feugiat nisl pretium fusce id velit ut. Enim sed faucibus turpis in. Vestibulum sed arcu non odio. A cras semper auctor neque vitae tempus quam. Arcu dui vivamus arcu felis. Eu feugiat pretium nibh ipsum consequat. Risus nullam eget felis eget. Velit ut tortor pretium viverra. Augue ut lectus arcu bibendum at varius vel pharetra. Et netus et malesuada fames ac turpis egestas.
Nunc sed augue lacus viverra vitae congue eu. Lacus sed turpis tincidunt id aliquet risus feugiat. Enim lobortis scelerisque fermentum dui faucibus in ornare. Ut tellus elementum sagittis vitae et leo duis ut. Dolor magna eget est lorem ipsum dolor. Eget est lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit. In hac habitasse platea dictumst quisque sagittis purus. Nec tincidunt praesent semper feugiat nibh sed pulvinar proin gravida. Duis at consectetur lorem donec. Massa eget egestas purus viverra. Dictum sit amet justo donec enim diam vulputate. Amet est placerat in egestas erat imperdiet sed euismod. Ut eu sem integer vitae justo eget.
Eget nunc scelerisque
Viverra mauris in aliquam sem. Eu mi bibendum neque egestas. Donec pretium vulputate sapien nec sagittis aliquam malesuada bibendum arcu. Amet commodo nulla facilisi nullam vehicula ipsum a arcu cursus. Enim tortor at auctor urna. Adipiscing tristique risus nec feugiat in fermentum posuere urna. Tempus quam pellentesque nec nam aliquam sem et tortor. Risus sed vulputate odio ut enim blandit. Amet est placerat in egestas erat imperdiet sed euismod. Urna id volutpat lacus laoreet non. Enim nec dui nunc mattis enim. Consequat interdum varius sit amet mattis.
Aliquet bibendum enim facilisis gravida neque convallis a cras. Egestas diam in arcu cursus euismod. Massa id neque aliquam vestibulum morbi blandit. Amet venenatis urna cursus eget nunc scelerisque viverra mauris. Proin libero nunc consequat interdum varius sit amet mattis. Id diam vel quam elementum pulvinar etiam non. Placerat vestibulum lectus mauris ultrices. Justo nec ultrices dui sapien eget mi. Amet risus nullam eget felis eget nunc lobortis mattis aliquam. Lacinia quis vel eros donec. Arcu odio ut sem nulla. Nam aliquam sem et tortor consequat. Quis risus sed vulputate odio ut. Arcu non sodales neque sodales. Lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit duis. Quis blandit turpis cursus in hac habitasse platea. Nisi vitae suscipit tellus mauris a diam maecenas sed. Magnis dis parturient montes nascetur ridiculus mus mauris. Purus faucibus ornare suspendisse sed.
Schummeltied
Elisabeth Bollmann ut Leer hett daar ´n Gedicht van maakt
Sobold de Sünne hoger stiggt,
un´t Schaap mit Lammers buten liggt,
word overall gliek schrubbt un spöhlt,
dat heele Huus dörnanner wöhlt.
De Froolü sünd smals rein van Sinnen,
wenn se noch een Draakje finnen.
Van d´Böhn bit in de Keller
sall ´t to Paasken schoon un heller.
Kummt de Schummelwut up Tuurn,
sünd de Mannslü to beduurn,
nargens is mehr Bott för hör,
se blievt beter futt vör de Dör.
Alltied huult hör in de Ohren
Moders sörgenvulle Worden:
Mann, nu rook nich mehr so vööl,
denn worn de Gardinen geel!
Ochher, wat geiht´ d´r her in Huus!
Verwunnert kieken Hund un Puus,
se sitten unnert d´ Ovend to trürn,
Wolang mag ´t Spillwark wall noch dürn?
Sülvst de Kinner sünd verdwolen
hebben sück na buten stolen.
Schummeldagen, kunterbunt,
Harrijasses – wat ´n Strunt
Wat de Buur van´t Weer weet
Januar mutt vör Kolle knacken,
dann waard de Arnt good sacken.
Een natten Februar brengt ´n good Jahr.
An Märtendönner un Aprilregen is de Buur vööl gelegen:
April, April, de weet wat he will!
Wenn ´t Mai regent up de Saaten, regent dat Dukaten.
Juni fuchtig un warm, maakt de Buur nich arm.
Drögen Juli, gooden Wien.
Wat de August nich kookt, lett de September ungebraden.
Septemberregen brengt den Buur vööl Segen.
Een warmen Oktober, dat is wahr, brengt uns ´n kollen Februar.
Allerhilligen (1. Nov.) sitt de Winter up de Tilgen.
Is Dezember ruug un kold, kummt dat Vörjahr ok all bold.
An Unnereems
mit "zum" un "um"
Kickst du van Emden över d´Diek -na ´t Westen över de Eems -
kannst du de Dullart – breed un wied -daar vör di liggen seen.
Geiht nu dien Oog na ´t Süden wat -up anner Sied so langs -
liggt günt een oll oostfreeske Schatt:Dat moje Rheiderland!
Achter de hoge, gröne Diek liggt wied dat Marschenland -
mit Plaatsen as en Königriek;mit swartbund Veebestand.
In mennig grote Tiggelee worrn rode Steenen brannt.
Van Eems, daar brengt de Fiskeree de friske Fisk an Land.
Blot söchst een Dörp du an de Eems, dann kiek un hör di um!
Haast elke Dörp hett an sien Enn een "zum“, „gum“, „siel“ of „kum“!
Kennst Ditzum, Pogum, Hatzum du-un Ooldebörgstersiel?
Kennst Jemgum, Bingum, Esklum ok -un Nüttermöörmersiel?Man wenn du över ´t Sieldeep finnst een Brügg up een Gerüst,
dann weest de seker, leve Fründ, dat du in Ditzum büst!
(Van Gerd Rhauderwiek)
Uns Reis na Oostfreesland na Rhauderfehn
im Septembermaant 2025
Van Harten begrött van uns Liddmaten Amuth un Bernt mit ´n Glaske Sekt hebben wi uns in ´t Heimatmuseum bi ´n Koppke Tee un heel lecker Krinthstuut van de Anreis ´n bietje verhaalt. So wassen Kopp un Maag parat för ´t Programm van uns „Studienreis“: „Wo sach dat dotieds ut in Oostfreesland, as vör dusende van Jahren na de Iestied de Nordsee un ´t Land entstahn un Moor, Geest un dat Marschland
upkomen bünd.“
Umdat neet to völ Wetenskupp uns de Kopp duselig maken dee, hett ´n Theatergrupp van´t Heimatvereen ´n paar Sketche upföhrt… ut olle Tieden versteiht sük, as dat noch min Warktüüg un kien Rentenversekerung gaff!
De 1. Daag van uns Reis, de 16. Sept. was d´rher, wi harren völ lehrt un ok mennig Pläseer hat.
An de 17. Sept. stunn ´t „Marschland“ up Programm. Wi hebben de Biohoff „Freese“ besöcht, un uns verklaaren laten wo dat mit de „ökologische“ Anbau van Gemüse geiht un wo anners de Tomaten smecken doon, wenn se sünner Chemie wassen könen. Dat bünd wi naderhand bi de prachtige Imbiss so richtig good wiesworden.
Un denn gung ´t mit ´n Trecker un Planwagen los in ´n Hammerk – vandaag Naturschutzgebiet - wo sük dat hören deit mit Söpkes un Juchhei!
´n Stopp gaff dat in ´t Privathuus van uns „Trecker-Kaptein“ – he wiesde uns sien Sammlung van Miniaturmodellen van all Maschinen de dotieds in de Buurkereen bruukt worden un vandaag noch bruukt worden. Sien Wark wurr all in Berlin bi de „Grüne Woche“ wiest.
An de 18. Sept. gung dat mit de Moorbahn in´t Moor in Ramsloh – vörbi an Steden, waar dat Moor noch ofbaut un ok weer „renaturiert“ word. Een Vördrag wo dat Moor wassen deit, ofbaut, stuukt un verarbeidt un nu weer renaturiert word, was de 3. Punkt van uns Studien-Reis.
In´t Moor was dat ´n bietje so as in´n gruselige Film van Edgar Wallace… düster, kolt un ´n Dookregen gung sacht over´t Grund…so wassen wi blied, as uplesd smakelk Wursten – up Törf grillt – uns weer upklütern kunn.
Utklungen hett de Daag mit ´n wunnerbar Orgelkonzert in de Kark.
An de 19. Sept. gung dat weer torügg na Hambörg- vollstoppt mit Weten, moi Belevnissen, Erinnern un Upfrisken…
Waar geiht uns Reis in 2026 hen?
Almuth
Saterländer
Apfeltorte
van uns Lidd Anne
Anne erinnerte sich während unserer Fahrt an das alte Familien-Apfelkuchen-Rezept und stellt es uns hier zur Verfügung:
Saterländer Apfeltorte :
Aus den Zutaten:
250 g Mehl, 80 g Zucker, 125 g Butter, 2P. Vanillezucker, 1 P. Backpulver, 1 Ei einen Knetteig herstellen, ausrollen, in eine Springform bringen - dabei einen etwa 4 cm hohen Rand ziehen.
Für die Füllung:
1 Kilo Äpfel kleinschneiden und auf den Teig-Boden geben.
Dann O,7 l Apfelsaft mit 80 g Zucker aufkochen, mit 2 P. Vanillepudding abbinden und heiß über die Äpfel gießen.
Ca. 1 Std. bei 175 ° backen – und über Nacht kalt stehen lassen.
Mit Schlagsahne und Mandelblättchen servieren.
Guten Appetit!!