Van Dit un Dat
Verschiedenes über Brauchtum, Literatur,
Geschichte, Döntjes usw...
DE NEIJE FERNSEHER
In dat gesegnete Oller von 102 lett Oma Krüüsmann de Fernsehfakkmann komen. Se meint, seij un hör Fründin Hermine könen nei mehr so gaud kieken, daarum sall nu ´n 65-Toll-Apparaat d´rher.
„Mien leive Frou Krüüsmann“, seggt de Händler, „hebben Seij wall ´n Lineal tau Hand?“ – „Ja, hier, eine van 30 cm.“ – „Gaud, denn meten Seij doch even 29,7 cm of, dat is de Tied, deij Seij all leevt hebben. Un för deij 3 Millimeter willen Seij sük noch ´n neije Fernseher tauleggen?“ -
„Ja wall, ik nehm hum. Un ik koop mi noch wat: `n neijet Lineal van 40 Zentimeter!“
Lecker Krinthstuut
De Plattproters komen ja elke Maand an de 1. Maandag Klock 11:00 in ´t Clubraum van de Töpferstiftung bi´nanner um bi´n lecker Koppke Tee so van Dit un Dat to proten. To ´n echten „11-Ührtje“ hört ok Krinthstuut… Un de backt uns faken uns Lissy - un sooo lecker, dat se uns dat Rezept verklaart hett, wieldat wi haast süchtig d´r van worden bünd. Willt ji ´t Backen ok probeeren - of lever to ´n goode Proot to uns in´t Clubraum komen??
AJH
Föhrjahr
Fenntje- un Hunne- blööm bleihen all flietig... man so recht kann sük de Warmte noch neet dörsetten.
Ik hebb in oll Bladdjes noch passend Riemsel d´rto funen:
Vörjahr
De Märt, de Märt, de röögt de Steert,
brengt Regen, Snee un Plagen!
Doch brengt he ok van ollersher
de erste Föhrjahrsdagen!
Vergrellt kiest ja de Winter noch
mit Storm un Hagelschuren.
Doch tünskendör deit ´t Sünntje doch
gau dör de Wulken luren!
Lett ok de Hemel gries un swart
weiht kolt de Wind ut Noorden,
vööl Moijes word mit Sörg´un Last
in Ungemaak geboren.
So bruukt dat Vörjahr ok sien Tied
to wassen un to grönen.
Un eendaaags, Kinner, is´t sowied!
Man mutt blott wachten könen!
( van Gerd Rhauderwiek)
Nachtfröst
´t is Vörjahr nu! He lööwt noch an sien Glück,
de Winter! Kiek! He kroppt un stengelt sük.
Will vör Gewalt neet starven un neet swiegen,
het he uns neet genoog vertellt?
He kann de Dreih neet na sien Heimat kriegen
un weet doch, dat he nix mehr gellt.
Man Jung, he wrockt uns noch mit welke Frösten
in düüster Nacht, bi slapen Tied.
O, Blöömkes, de ji na dat Vörjahr dösten,
ji worden noch jo Riekdoom kwiet!
Man wacht ins, Bröör, letst du neet sükse Saken,
dann sall Frau Sünne di bold Beene maken.
van Siegfried Siefken (1879 - 1955)
Schummeltied
Elisabeth Bollmann ut Leer hett daar ´n Gedicht van maakt
Sobold de Sünne hoger stiggt,
un´t Schaap mit Lammers buten liggt,
word overall gliek schrubbt un spöhlt,
dat heele Huus dörnanner wöhlt.
De Froolü sünd smals rein van Sinnen,
wenn se noch een Draakje finnen.
Van d´Böhn bit in de Keller
sall ´t to Paasken schoon un heller.
Kummt de Schummelwut up Tuurn,
sünd de Mannslü to beduurn,
nargens is mehr Bott för hör,
se blievt beter futt vör de Dör.
Alltied huult hör in de Ohren
Moders sörgenvulle Worden:
Mann, nu rook nich mehr so vööl,
denn worn de Gardinen geel!
Ochher, wat geiht´ d´r her in Huus!
Verwunnert kieken Hund un Puus,
se sitten unnert d´ Ovend to trürn,
Wolang mag ´t Spillwark wall noch dürn?
Sülvst de Kinner sünd verdwolen
hebben sück na buten stolen.
Schummeldagen, kunterbunt,
Harrijasses – wat ´n Strunt
An Unnereems
mit "zum" un "um"
Kickst du van Emden över d´Diek - na ´t Westen över de Eems -
kannst du de Dullart – breed un wied - daar vör di liggen seen.
Geiht nu dien Oog na ´t Süden wat - up anner Sied so langs -
liggt günt een oll oostfreeske Schatt: Dat moje Rheiderland!
Achter de hoge, gröne Diek liggt wied dat Marschenland -
mit Plaatsen as en Königriek; mit swartbund Veehbestand.
In mennig grote Tiggelee worrn rode Steenen brannt.
Van Eems, daar brengt de Fiskeree de friske Fisk an Land.
Blot söchst een Dörp du an de Eems, dann kiek un hör di um!
Haast elke Dörp hett an sien Enn een "zum“, „gum“, „siel“ of „kum“!
Kennst Ditzum, Pogum, Hatzum du -un Ooldebörgstersiel?
Kennst Jemgum, Bingum, Esklum ok - un Nüttermöörmersiel?Man wenn du över ´t Sieldeep finnst een Brügg up een Gerüst,
dann weest de seker, leve Fründ, dat du in Ditzum büst!
(Van Gerd Rhauderwiek)
Uns Reis na Oostfreesland na Rhauderfehn
im Septembermaant 2025
Van Harten begrött van uns Liddmaten Amuth un Bernt mit ´n Glaske Sekt hebben wi uns in ´t Heimatmuseum bi ´n Koppke Tee un heel lecker Krinthstuut van de Anreis ´n bietje verhaalt. So wassen Kopp un Maag parat för ´t Programm van uns „Studienreis“: „Wo sach dat dotieds ut in Oostfreesland, as vör dusende van Jahren na de Iestied de Nordsee un ´t Land entstahn un Moor, Geest un dat Marschland
upkomen bünd.“
Umdat neet to völ Wetenskupp uns de Kopp duselig maken dee, hett ´n Theatergrupp van´t Heimatvereen ´n paar Sketche upföhrt… ut olle Tieden versteiht sük, as dat noch min Warktüüg un kien Rentenversekerung gaff!
De 1. Daag van uns Reis, de 16. Sept. was d´rher, wi harren völ lehrt un ok mennig Pläseer hat.
An de 17. Sept. stunn ´t „Marschland“ up Programm. Wi hebben de Biohoff „Freese“ besöcht, un uns verklaaren laten wo dat mit de „ökologische“ Anbau van Gemüse geiht un wo anners de Tomaten smecken doon, wenn se sünner Chemie wassen könen. Dat bünd wi naderhand bi de prachtige Imbiss so richtig good wiesworden.
Un denn gung ´t mit ´n Trecker un Planwagen los in ´n Hammerk – vandaag Naturschutzgebiet - wo sük dat hören deit mit Söpkes un Juchhei!
´n Stopp gaff dat in ´t Privathuus van uns „Trecker-Kaptein“ – he wiesde uns sien Sammlung van Miniaturmodellen van all Maschinen de dotieds in de Buurkereen bruukt worden un vandaag noch bruukt worden. Sien Wark wurr all in Berlin bi de „Grüne Woche“ wiest.
An de 18. Sept. gung dat mit de Moorbahn in´t Moor in Ramsloh – vörbi an Steden, waar dat Moor noch ofbaut un ok weer „renaturiert“ word. Een Vördrag wo dat Moor wassen deit, ofbaut, stuukt un verarbeidt un nu weer renaturiert word, was de 3. Punkt van uns Studien-Reis.
In´t Moor was dat ´n bietje so as in´n gruselige Film van Edgar Wallace… düster, kolt un ´n Dookregen gung sacht over´t Grund…so wassen wi blied, as uplesd smakelk Wursten – up Törf grillt – uns weer upklütern kunn.
Utklungen hett de Daag mit ´n wunnerbar Orgelkonzert in de Kark.
An de 19. Sept. gung dat weer torügg na Hambörg- vollstoppt mit Weten, moi Belevnissen, Erinnern un Upfrisken…
Waar geiht uns Reis in 2026 hen?
Almuth
Saterländer
Apfeltorte
van uns Lidd Anne
Anne erinnerte sich während unserer Fahrt an das alte Familien-Apfelkuchen-Rezept und stellt es uns hier zur Verfügung:
Saterländer Apfeltorte :
Aus den Zutaten:
250 g Mehl, 80 g Zucker, 125 g Butter, 2P. Vanillezucker, 1 P. Backpulver, 1 Ei einen Knetteig herstellen, ausrollen, in eine Springform bringen - dabei einen etwa 4 cm hohen Rand ziehen.
Für die Füllung:
1 Kilo Äpfel kleinschneiden und auf den Teig-Boden geben.
Dann O,7 l Apfelsaft mit 80 g Zucker aufkochen, mit 2 P. Vanillepudding abbinden und heiß über die Äpfel gießen.
Ca. 1 Std. bei 175 ° backen – und über Nacht kalt stehen lassen.
Mit Schlagsahne und Mandelblättchen servieren.
Guten Appetit!!